Yayınlar Linkler Sık Sorulan Sorular Kaynakça Personel Girişi

SÖZLÜK

Kimyasal Terimler

 

ASETİLKOLİNESTERAZ (AChE)

Sinir sisteminde sinirsel sinyallerin taşınmasında rol alan asetilkolin nörotransmitterinin hidrolizini sağlayan enzimdir. Sinir ajanları bu enzimi bloke ederek sinir sistemini olumsuz etkilerler.

 

ASİT

Su ile H+ iyonu açığa çıkaran ve bazlarla reaksiyona girerek tuzları oluşturan kimyasal maddelerdir.

 

ATROPİN

Sinir ajanı zehirlenmelerinde antidot olarak kullanılan, Atropa belladonna bitkisinden elde edilen bir alkaloiddir.

 

BAZ

Su ile OH- iyonu açığa çıkaran, asitlerle reaksiyona girerek tuzları oluşturan kimyasal maddelerdir.

 

BİLEŞİK

İki veya daha fazla cinste atomun bir araya gelerek oluşturduğu saf maddelerdir.

 

BOĞUCU AJAN

Genellikle soluk borusunda hasara neden olan, akciğerlerin sıvı ile dolmasından ötürü maruz kalan kişinin boğularak ölmesine yol açan kimyasal maddelerdir.

 

CAS KAYIT NUMARASI

Kimyasal maddelerin ayırt edilmesinde kullanılan, tanımlayıcı olan sayılardır.

 

ÇÖZELTİ

Bir maddenin başka bir madde içinde gözle görülemeyecek kadar küçük tanecikler halinde dağılarak oluşturduğu homojen karışımdır.

 

ELEMENT

Aynı cins atomlardan oluşan ve kendinden daha farklı maddelere ayrışamayan saf maddelerdir.

 

FOSGEN

Kimyasal formülü COCl2 olan  boğucu bir ajandır.

 

GÖZ YAŞARTICI GAZ

Gözdeki korneal sinirleri uyararak gözyaşı, yanma ve körlüğe neden olan, ölümcül olmayan bir kargaşa kontrol ajanıdır.

 

H AJANI

%20-30 safsızlık içerenyakıcı bir sülfür hardal ajandır. 

 

HD AJANI

Safsızlıklardan arındırılmış distile sülfür hardal ajanıdır.

 

HEPA FİLTRE:

Havada 0,3 mikron boyutuna kadar var olan partikülleri   % 99,97 etkinlikle tutabilen bir hava filtresidir.

 

HT AJANI

%60 HD ajanı ile %40 T ajanı  (bis [2-(2-kloroetiltiyo)etil]eter ) ve bazı safsızlıkların karışımından oluşan yakıcı bir hardal ajanıdır. T bir sülfür, oksijen ve klor bileşimi olup yapısal olarak HD ajanına benzerlik gösterir.

 

IDLH DEĞERİ

Kimyasal maddelerin yaşam ve sağlık için ani tehlike meydana getiren konsantrasyon değerleridir.

 

KALICI AJANLAR

Etkisi birkaç hafta veya daha fazla süren kimyasal ajanlardır.

 

KALICI OLMAYAN AJANLAR

Etkisini saniyeler, dakikalar veya birkaç gün içinde kaybeden kimyasal ajanlardır.   

 

KİMYASAL AJAN SİMULANTI

Kimyasal savaş ajanlarının kimyasal özellikleri ve reaktivitelerine yakın özellikler gösteren, bilimsel araştırmalar ve ekipman testlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş kimyasal maddelerdir.

 

KAN AJANI

Kan hücrelerinin işlevini yapma ve oksijen taşıma kabiliyetine zarar vererek kişinin nefes almasını engelleyreke ölüme sebep olan kimyasal  maddelerdir.

 

KARGAŞA KONTROL AJANLARI

Kullanıldığı andan itibaren hızlı bir şekilde duyuları olumsuz etkileyen ve hareket kabiliyetini engelleyen,  kimyasal maddelerdir. En yaygın olarak kullanılanları biber gazı ve göz yaşartıcı spreylerdir.

 

KİMYASAL KAZA

İnsan hayatı veya çevre için  tehlikeli olankimyasal maddelerin çevreye kasıtsız olarak yayılımıyla sonuçlanan olaylardır.

 

KİMYASAL KONTAMİNASYON

Kimyasal ajanların insanlar, kıyafetler, araç-gereçler veya alanlar üzerinde meydana getirdiği kirliliktir. 

 

KİMYASAL MADDE

Belirgin bir kimyasal bileşime sahip olan bütün katı, sıvı, gaz, , aerosol . haldeki maddeler kimyasal madde olarak adlandırılırlar.

 

KİMYASAL OLAY

 insan hayatı ve/ veya çevre için tehlikeli olan kimyasal maddelerin yayılımı ile sonuçlanan olaylardır.

 

KİMYASAL SAVAŞ

Kimyasal maddelerin toksik ve öldürücü özelliklerinin silah olarak kullanıldığı savaştır.

 

KİMYASAL SAVAŞ AJANI

Kimyasal savaş ajanları; öldürmek, yaralamak, insanları etkisiz hale getirmek, bitkisel ve hayvansal besin kaynaklarını, besin stoklarını kirletmek ve yok etmek, ekonomik önemi olan hedefleri işlemez hale getirmek, kaosa ve paniğe neden olmak amacıyla spesifik hedeflere karşı kullanılan, yüksek toksisite potansiyeline sahip çeşitli yapılardaki kimyasal maddelerdir.

 

KİMYASAL SİLAH

Kimyasal ajanların hedef üzerine dağıtılması için kullanılan, bir veya daha fazla kimyasal ajan dağıtabilen ve bir taşıyıcı / dağıtıcı sistem içeren silahlardır.

 

KİMYASAL SİLAHLAR SÖZLEŞMESİ

Kimyasal silahların geliştirilmesi, üretilmesi, stoklanması ve kullanılmasını yasaklayan, 1997 yılında yürürlüğe girmiş ve uygulanması Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü tarafından denetlenen bir sözleşmedir.

 

KİMYASAL TEHLİKE

Canlılar üzerinde tahriş edici, yakıcı, felç edici veya öldürücü etkileri olan, deri, solunum veya sindirim sistemi yoluyla bünyeye girebilen gaz, sıvı ya da katı şekildeki zararlı maddelerin oluşturduğu tehdidi ifade eder.

 

KİTLE İMHA SİLAHI

Biyosfere, doğal ve insan yapımı yapılara ve/veya çok sayıda insana büyük ölçüde zarar veren silahlar bu şekilde adlandırılırlar.

 

KLOR (Cl)

Kalıcı olmayan, gözleri ve boğazı tahriş eden ve ölüme yol açabilen boğucu bir ajandır. Klor elementi aynı zamanda endüstride ve evsel ürünlerde de kullanılmaktadır.

 

KONSANTRASYON

Bir kimyasal karışım içerisindeki belli bir madde miktarının toplam hacme bölünmesi sonucu elde edilen değerdir.

 

KUSTURUCU AJAN

Üst solunum yollarında kuvvetli bir irritasyon ile birlikte kontrol edilemeyen öksürük, bulantı, kusma ve rahatsızlık hissi oluşturan kimyasal maddelerdir.

 

L AJANI, LEVİZİT

Kimyasal formülü C2H2AsCl3 olan, saf halde kokusuz ve renksiz olan yakıcı bir ajandır.

 

M8 KİMYASAL AJAN TESPİT KÂĞIDI

Sıvı V, G ve H ajanlarının tespiti için tasarlanmış, boya emdirilmiş bir kâğıttır. G ajanlarına sarı, V ajanlarına siyah veya kahverengi, yakıcı ajanlara ise kırmızı renk vererek söz konusu ajanları tespit eder.

 

M9 KİMYASAL AJAN TESPİT KÂĞIDI

Kendinden yapışkanlı olup vücuda, araçlara, yapılara veya diğer ekipman üzerine tutturulan, kimyasal ajanların kimliğini vermeyen, yalnızca ortamda G, V, H ve L ajanlarından biri varsa renk değişimi ile tepki veren bir kağıttır.

 

NAPALM

Polistiren, benzen ve benzinden üretilen ve kimyasal silah olarak kullanılan yakıcı bir kimyasal karışımdır.

 

NÖROTRANSMİTTER

Sinir sisteminde nöronlar arasında veya bir nöron ile bir hücre arasında sinyal taşıyan kimyasal maddelerdir

 

NÖTRALİZASYON

Kimyasal ajanların yok edilmesinde kullanılan yöntemlerden biridir. Kimyasal ajanın kimyasal, fiziksel ve toksikolojik özelliklerini değiştirerek ajanı etkisiz hale getirme işlemidir.

 

OKSİTLENME

Maddelerin oksijenle tepkimeye girmesi sonucu meydana gelen yanma reaksiyonudur.

 

ORTALAMA ÖLDÜRÜCÜ DOZ (LD50)

Bir toksik kimyasal maddenin, test edilen ortamda bulunan popülasyonun yarısının ölümüne yol açması için gerekli doz miktarıdır.

 

ORTALAMA ÖLDÜRÜCÜ KONSANTRASYON (LC50)

Bir toksik kimyasal maddenin, test edilen ortamda bulunan popülasyonun yarısının ölümüne yol açması için gerekli konsantrasyondur.

 

PREKÜRSÖR

Hangi yöntemle olursa olsun, bir  kimyasal maddenin üretimi sırasında herhangi bir aşamada rol oynayan başka bir kimyasal maddeyi ifade eder.

 

REAKTANT

Bir kimyasal reaksiyonun oluşumunda tepkimeye giren kimyasal maddedir.

 

SAF MADDE

Fiziksel yollarla kendisinden başka maddelere ayrışamayan maddelerdir.

 

SARİN

GB Ajanı olarak da bilinen, 1938 yılında Almanya’da geliştirilmiş bir sinir ajanıdır. Renksiz, tatsız ve saf halde kokusuzdur. Kimyasal formülü C4H10FO2P’dir.

 

SİNİR AJANI

Vücutta asetilkolinesteraz enzimini bloke ederek sinirlerin organlara mesaj iletim mekanizmasını bozan organik kimyasal maddelerdir. Saf halde renksiz ve kokusuz olan bu maddeler genellikle deri veya solunum yolu ile vücuda alınır ve çok kısa sürede ölümcül etkiler gösterirler.

 

SİYANOJEN KLORÜR

Bir nitrojen ve bir karbon atomunun özel bir şekilde bağlanması sonucu oluşan siyano grubunu içeren kimyasal bir bileşiktir. Oldukça zehirli olan bu madde vücuttaki dokuların oksijeni kullanma yeteneğini olumsuz etkileyerek nefes alma zorluğu, düzensiz kalp atışları, kontrolsüz hareketler, koma ve ölüme sebep olur.

 

SOMAN

GD Ajanı olarak da bilinen, 1944 yılında Alman bir araştırmacı tarafından bulunmuş bir sinir ajanıdır. Renksiz ve tatsız bir sıvı olan bu maddenin çürük meyveyi andıran bir kokusu vardır. Kimyasal formülü C7H16FO2P’dir.

 

SÜLFÜR HARDAL

HD ajanı olarak da bilinen, yakıcı bir kimyasal ajan olan sülfür hardal, renksiz veya sarı-kahverengi arası yağlı bir sıvıdır. . Kimyasal formülü C4H8Cl2S ‘dir.Solunum ve deri yoluyla vücuda zarar verir.

 

TABUN

GA Ajanı olarak da bilinen, Alman bir araştırmacı tarafından 1936 yılında bulunmuş, tarihte bilinen ilk sinir ajanıdır. Kimyasal formülü C5H11N2O2P’dir. Saflığına bağlı olarak renksiz veya kahverengi olabilen tabun, tatsız ve hafif meyve kokuludur.

 

TEHLİKELİ MADDE

26/12/2008 tarihli ve 27092 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması, Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmelikte belirtilen tehlikeli maddelerdir.

 

TOKSİK KİMYASAL MADDE

 Yaşam süreçleri üzerindeki kimyasal etkisi yoluyla, insanlarda veya hayvanlarda ölüme, geçici veya daimi sakatlığa neden olabilecek kimyasal maddelerdir.

 

VX AJANI

Sinir ajanları sınıfına giren ve ilk olarak İngiltere’de üretilen VX,  kokusuz, tatsız ve oldukça kalıcı bir kimyasal savaş ajanıdır.

 

YAKICI AJAN

Vücuda ciddi hasar veren ve çoğu zaman hayatı tehdit eden yanıklar oluşturan, solunum yolu ile gözleri, soluk borusunu ve deriyi olumsuz etkileyen yağlı kimyasal maddelerdir.

Güncellenme Tarihi: 04.12.2014

Okunma Sayısı: 4503